Pesten op de werkvloer: kun jij jezelf recht aankijken in de spiegel?

0
191

Als we aan pesten denken, denken we vooral aan kinderen: op lagere scholen, op verenigingen en op middelbare scholen. Maar je (ik incluis) komt niet op het idee dat er zeker zoveel gepest wordt door volwassenen. Ja zelfs door mensen die zelf voor de klas staan…..

Suïcidaal
Een paar jaar geleden al werd door vakbonden geconstateerd dat Pabo’s en andere lerarenopleidingen meer moeten doen om pestgedrag onder leraren onderling aan te leren pakken. Ik las toen het verbijsterende verhaal van Caroline Dijkman. Ze kon het niet meer na vertellen, want ze had inmiddels de hand aan zichzelf geslagen. In haar afscheidsbrief legde ze uit dat haar depressie het gevolg was van zwaar pestende collega’s.

Niet incidenteel, maar structureel
Caroline Dijkman was volgens haar man een vrolijke, sterke vrouw totdat een aantal collega’s op de middelbare school waar ze werkte, haar gingen pesten. De schoolleiding hield de pesters de hand boven het hoofd, terwijl zij steeds dieper in de put raakte. Ook het schoolbestuur reageerde niet adequaat op haar klachten. De school in kwestie zei wel conflictbemiddeling te hebben aangeboden. Uit onderzoek bleek dat het vreselijk geweest moet zijn voor Caroline. Als ze speciaal gekomen was voor een vergadering, werd die plotseling afgelast en als ze van niets wist, werd haar verweten dat ze afwezig was. Niet incidenteel, maar structureel. Volgens haar echtgenoot veranderde ze van een vrolijke vrouw tot iemand die op het ravijn afging.

1 op de 8
De onderwijsbond constateerde al eerder dat niet alleen kinderen elkaar treiteren, maar dat dit ook vaak onder leraren onderling voorkomt. Uit onderzoek van CNV onder 4000 lesgevenden blijkt dat ruim 1 op de 10 daar mee te maken krijgt. Het pesten varieert van roddelen en bijnamen geven tot het negeren of niet uitnodigen voor vergaderingen. De laatste onderzoeken wijzen volgens de inmiddels opgerichte stichting ‘Pesten op de werkvloer’ op een getal van 1 op de 8 werkenden. Schokkend, vind ik.

Taboe
Toegeven dat je gepest wordt op je werk is niet gemakkelijk. Niemand wil slachtoffergedrag vertonen immers. Er ligt voor volwassenen een groot taboe op om toe te geven de voetveeg te zijn en veel werknemers zoeken de schuld in eerste instantie bij zichzelf. Slachtoffers schamen zich vaak en houden liever hun mond dan dat ze bij hun leidinggevende aan de bel trekken, of ze kunnen er niet terecht omdat dat juist degene is die de rotsituatie in stand houdt.

Waar sta jij?
Het zet mij in elk geval aan tot nadenken. Ben ik zelf gepest. Ooit? Waar en waarom? Ja, dat zeker. Maar ik was altijd al gewend ‘anders’ te zijn dan de rest. Ik kwam als 8-jarige vanuit Den Haag terecht op de Veluwe, met naar de maatstaven van mijn dorpsgenootjes ‘stadse fratsen’. En terwijl het gros van de kinderen er blond en donkerblond was, blank, met stijl haar en blauwe ogen, liep ik als lang meisje met kroeshaar en bruine ogen wel ‘in the picture’. Dat had net zo goed fout kunnen aflopen, als de school waar ik op zat niet zo ontzettend oplettend was geweest.

De meelopers
Was ik zelf ooit een pester? Ik geloof het niet. Ik ga niet zeggen dat ik een heilige ben, maar uit de tijd dat ik zelf voor de klas stond (ja, ja ook nog) herinner ik me dat er eigenlijk maar weinig echte pesters zijn. De rest behoort tot de categorie ‘meelopers’ die bang zijn voor hun eigen hachje en dus maar doen wat de zogenaamde ‘machtigsten in de groep’ voorschrijven. Maar dat maakt meelopers tegelijkertijd dus levensgevaarlijk. ‘Met z’n allen tegen die ene’ is zo ongelooflijk fnuikend en bij volwassenen gaat dat nog een behoorlijke tik verneukeratiever dan bij kinderen. Ik haat het. Misschien heb ik in de loop van mijn leven een grotere hekel opgebouwd voor de meelopers dan voor de openlijke pesters.

Ajax-Feijenoord
Maar ook ik durf niet te beweren dat ik nooit ook ‘eieren voor mijn geld’ koos. Ik ben echter allergisch voor groepsdruk en ben zelf weleens voor ‘verrader’ uitgemaakt omdat ik het opnam voor iemand die doelwit was van treiterijen. Mijns inziens is het dus altijd belangrijk om ~of je nu collega, ondergeschikte of leidinggevende bent~ daar zuiver mee om te gaan. En dat wordt steeds moeilijker in een tijd waarin het op sociale media veelal lijkt op Ajax-Feijenoord. Als je niet voor het een bent, ben je blijkbaar vanzelf wel voor het andere. Bullshit! In een dergelijke sfeer kunnen pesterijen namelijk welig tieren.

Wees alert
Mijn tip: probeer eens met een andere blik te kijken naar die collega met die andere visie, dat andere uiterlijk en/of die andere mening. Dat is namelijk de diversiteit waar we allemaal zo hoog over opgeven. Daar kan je organisatie, bedrijf of project alleen maar beter van worden. Of vraag eens door bij dat teamlid die zijn of haar mening nauwelijks durft te geven. Daar kon weleens een enorme groepsdruk (lees pesterij) achter zitten. Steek vooral je kop niet in het zand als je de symptomen ervan vermoedt! Je wilt echt geen suïcide op je geweten hebben, al zullen velen van jullie dat wellicht erg zwaar uitgedrukt vinden van me.

Bert van Leeuwen
Iemand die ook verbijsterd was over het verschijnsel is Bert van Leeuwen. Hij bedacht er een programma voor dat heel duidelijk ‘Gepest van 9 tot 5’ heet. Gisteravond was hij te gast bij RTL Late Night met ~zoals dat zo fraai heet~ ervaringsdeskundige Laura Harte. Zij ondervond 3 lange jaren lang wat het is, om gepest te worden. Na haar zwangerschap keerde ze parttime terug en voelde ze dat er iets was veranderd. De sfeer op de werkvloer was onprettig en ze merkte dat ze steeds vaker werd buiten gesloten. Net als zovelen dacht ze in het begin nog dat het aan haar lag dat ze dit zo ervaarde. Totdat ze merkte dat ze het mikpunt was van vuige roddels. Zo beweerden collega’s dat Laura’s kinderen niet van haar echtgenoot zouden zijn (nou en?) en zou ze relaties met meerdere mannen op haar werk hebben (jaloezie?). Niets van waar natuurlijk, maar wél een pijnlijk geval van ‘met z’n allen tegen die ene’, zoals mijn moeder het vroeger al uitdrukte..

Impact
Laura (wat een leuke vrouw!) realiseerde zich dat haar collega’s haar weg wilden hebben. “En dat is gelukt” vertelt ze in het  programma. Ze nam ontslag, maar veel werknemers melden zich ziek (en dat zijn ze feitelijk ook) na pesterijen: het verzuim neemt schrikbarend toe. Bert van Leeuwen’s motivatie voor dit programma is die van mijn moeder zaliger. “Het kan toch niet dat één of meerdere mensen een ander mens het leven zuur maken? We moeten ze laten inzien wat voor gevolgen hun gedrag heeft.” Op sociale media was Laura’s verhaal ‘trending topic’. Ik hoop dat het blijvende impact heeft: op zowel de pesters als op de meelopers. En net zo hard bid ik (dat mag toch Bert van Leeuwen?) dat de gepesten zelf er een sprankje hoop en/of moed door krijgen………

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here