Vanavond in ZEMBLA: veel vrouwen ‘bevriezen’ bij gedwongen seks

0
238

Heel hard schreeuwen en krijsen, je telefoon proberen te pakken, van je af slaan en een karateslag uitdelen. Allemaal dingen die vrouwen bedenken die zouden toepassen, mochten ze het slachtoffer worden van seksueel geweld. Maar de werkelijkheid ligt anders Veel verkrachte vrouwen ervaren het effect van ‘bevriezen’. Niks meer kunnen: geen bewegingen, geen geluid, geen kracht. En zij hebben hadden dan ook nog eens een 3x groter risico op het ontwikkelen van een PTTS.

Anna Möller
Zo blijkt uit onderzoek van Anna Möller, MD, PhD, van Karolinksa Instituut en het Stockholm Ziekenhuis. Zij en haar team bestudeerden deze zogenaamde ‘tonische immobiliteit’ tijdens het misbruik bij 298 vrouwen. Van hen gaf maar liefst 70% aan te maken te hebben gehad met dit verschijnsel en 48% meldde extreme tonische immobiliteit tijdens de verkrachting. Van de 189 vrouwen die na een half jaar opnieuw werden onderzocht, had 38,1% PTSS en 22,2% een zware depressie ontwikkeld.

Tonische immobiliteit
Onderzoek naar tonische immobiliteit onder verkrachtingsslachtoffers is niet nieuw, maar deze resultaten laten zien dat het vaker voorkomt dan eerder werd gedacht, aldus Dr Anna Möller. Ze zegt dat de resultaten, die gepubliceerd zijn in het wetenschappelijk tijdschrift Acta Obstetricia et Gynecologica Scandanavia, kunnen helpen om de studenten Geneeskunde en Rechten te informeren.

Depressie, PTTS, angststoornis
Volgens Iva Bicanic, hoofd van het Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht en het Centrum Seksueel Geweld, ontstaat zo’n depressie of angststoornis doordat verkrachtingsslachtoffers zichzelf de schuld geven dat ze zich niet verzet hebben. “Ze schamen zich ervoor.” Daardoor durven ze ook niet over de verkrachting te praten en komen ze niet tot verwerken.

Eerst consensus
Minister Grapperhaus van Justitie & Veiligheid gaat meer bescherming geven aan slachtoffers die tijdens een verkrachting ‘bevriezen’ en zich dus zich dus niet hebben verzet. Dat zegt hij in een interview met ZEMBLA, dat vanavond wordt uitgezonden. “Als de rechter vaststelt dat de dader wist, of op grond van feiten en omstandigheden behoorde te weten dat de ander niet uit vrije wil aan die seksuele handelingen deelnam, dan mag de rechter strafbaarheid constateren. Dat moet in onze wetgeving komen.” Dat is een grote verandering in de zedenwet. Grapperhaus wil zijn aanbevelingen nog voor de zomer in de Tweede Kamer bespreken.

Nederlandse wet aangepast
Al in 2012 zette de Nederlandse regering een handtekening onder het Verdrag van Istanbul. Daarin werd onder meer afgesproken dat de zedenwetgeving in veel landen verbeterd moest worden. Seks moet strafbaar zijn als de een niet wil, en de ander dat weet. Ook als er geen dwang wordt gebruikt. “De Nederlandse wet moet worden aangepast, simpelweg omdat het Verdrag van Istanbul daartoe verplicht”, aldus hoogleraar strafrecht Kai Lindenberg.

Weet dat je allebei JA bedoelt
Minister Grapperhaus gaat nog een stap verder dan het Verdrag van Istanbul, zegt Lindenberg tegen ZEMBLA. “Niet alleen wordt het strafbaar als één van de twee niet wil en de ander dat weet. Maar ook als de ander dat hoorde de weten. Dus als de dader niet genoeg moeite heeft gedaan om te achterhalen of de ander ook wilde.” Slachtoffers van verkrachting die bevriezen, zullen vooral bij dat laatste baat hebben. Kijk maar eens naar onderstaande vergelijking.
Tekst loopt door onder het filmpje

Ook zonder geweld kan het verkrachting zijn
Volgens de huidige Nederlandse wet is er pas sprake van verkrachting als de verdachte dwang heeft gebruikt. Bijvoorbeeld door geweld of dreiging met geweld. Bij vrouwen (70% dus) die in een tonische immobiliteit schieten, is daar uiteraard geen sprake van. Officier van justitie Eva Kwakman licht toe aan ZEMBLA: “Je hebt bijvoorbeeld situaties waarbij mensen gewoon met elkaar op date zijn en op enig moment beginnen ze te zoenen en op enig moment gaat dat verder. En tijdens dat dat gebeurt denkt dat slachtoffer: ‘ik wil het eigenlijk helemaal niet’. Maar je kan dat eigenlijk niet aan haar merken. In dat soort situaties kun je op basis van de huidige wetgeving niet zeggen dat er sprake was van verkrachting. Ook al wilde iemand dat vanbinnen niet.”

ZEMBLA – Verstijfd van angst, donderdag 28 maart om 21.15 uur bij BNNVARA op NPO 2. Herhaling donderdag 4 april om 10.10 uur
Regie, samenstelling  & research: Nikki van der Westen

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here