Slecht leiderschap zorgt voor ongewenste intimiteiten en wangedrag op werkvloer

0
164

Bij seksisme op de werkvloer gaat het niet alleen maar over grensoverschrijdend seksueel gedrag. Maar het gaat ook om stemmingmakerij. Vrouwelijke wetenschappers van wie de leidinggevende hen ontmoedigt artikelen te publiceren, of hen geen eerste auteur laat zijn, hun ideeën steelt, hun naam van een door hen geschreven onderzoeksvoorstel schrapt. Vrouwelijke wetenschappers die maar niet hogerop komen, al hebben ze meer artikelen gepubliceerd en meer onderzoeksgeld binnengehaald dan mannelijke collega’s die wél promotie krijgen. Vrouwelijke wetenschappers die de toegang tot hun universiteit of data wordt geweigerd. Over wie hardop gezegd wordt, waar ze bij zijn of achter hun rug tegen invloedrijke collega’s, dat ze incompetent zijn.

Academisch plurkengedrag
Deze week publiceerden wij bij Supervrouwen over een rapport van de Landelijke Koepel Vrouwelijke Hoogleraren. Ongeveer tegelijkertijd werden de uitslagen van een een onderzoek door de vakbonden FNV en VAWO gepubliceerd. De helft van ruim de 1000 ondervraagde universiteitsmedewerkers (m/v) meldt dat hun afdeling sociaal onveilig is of was. 4 op de 10 heeft hier zelfs persoonlijk mee te maken (gehad). Van deze groep zit 44% nog steeds in deze zelfde onveilige situatie.

Ongemakkelijke waarheid
De LKVH noemde het deze week al een ‘inconvenient truth’, maar eerst zal deze benoemd moeten worden, voordat er stappen in de juiste richting kunnen worden gezet. De vormen van sociale onveiligheid variëren van pesten, machtsmisbruik, vernederen en uitsluiten tot het achterhouden van informatie en (seksuele) intimidatie. Vooral vrouwen (44%) maken in het onderzoek melding van hun negatieve ervaringen, maar ook mannelijke universiteitsmedewerkers (35%) hebben er last van.

Ombudsvrouw
Vakbonden FNV en VAWO noemen de cijfers terecht ‘schokkend’ en ‘al lang geen incidenten meer’. Zij vinden dat universiteiten zo snel mogelijk duidelijk moeten maken dat ongewenst gedrag absoluut niet wordt getolereerd en wordt bestraft. Een zero tolerance-beleid. Tevens roepen de bonden op tot het instellen van een onafhankelijke klachtencommissie en een speciale ombudsvrouw of -man op alle universiteiten.

Roddelen, jatten, jokken
Uit het onderzoek blijkt dat het in de meeste gevallen gaat om roddelen (48%) en het bewust achterhouden van informatie (46%). Ook intimidatie of machtsmisbruik door hoogleraar of leidinggevende scoorde hoog (39%). Een respondent geeft aan: ‘Mijn werk werd geplagieerd door een vooraanstaande hoogleraar. Mij werd gezegd te zwijgen of ik moest vrezen voor mijn baan’. Een ander schrijft: ‘Ik word buitengesloten als coauteur bij publicaties. Ook is mij gevraagd om namen van anderen aan mijn manuscripten toe te voegen.’

Seksisme troef
Verder geven relatief veel mensen aan dat zij worden uitgesloten (37%) en dat er sprake is van discriminatie of ongelijke behandeling (29%). Vrouwen scoorden hierop hoger dan hun mannelijke collega’s.
Een paar voorbeelden: ‘Een mannelijke collega maakt veel seksueel getinte opmerkingen over studenten en over mij’ EN ‘Vrouwen worden nog steeds achtergesteld. Ik werd openlijk gevraagd naar mijn kinderwens bij mijn sollicitatie. Ook vragen ze zich hardop af of je dit werk wel aankunt met een gezin.’

Kleineren
Als voornaamste reden (73%) van een sociaal onveilige werkomgeving wordt genoemd slecht leiderschap. Oudere medewerkers geven dit nog vaker dan mensen aan het begin van hun wetenschappelijk carrière. Een universiteitsmedewerker meldt: ‘Mijn leidinggevende schreeuwt en maakt je klein door aan capaciteiten te twijfelen.’ Daarbij worden ook problemen binnen de hiërarchie (49%) en hoge werkdruk (43%) vaak aangehaald. Een kwart wijt het aan de onderlinge competitie vanwege het moeten behalen van onderzoekfinancieringen.

Natuurkundestudentes
Afgelopen april bleek uit Amerikaans onderzoek  onder vrouwelijke STEM-studenten dat er onderscheid gemaakt kan worden tussen 3 types van ongewenst seksueel gedrag.
1. Seksistische opmerkingen: ‘meisjes (of homo’s) zullen nooit echte Bêta-wetenschappers worden’
2. Seksuele intimidatie, vaak ook door docenten: zogenaamde grapjes over het seksleven van studentes
3. Ongewenste seksuele avances: op feestjes, conferenties of zelfs op de faculteit zelf aanhalerig worden en/of uitnodigen tot seks.

Stel je voor dat het je zusje is
Driekwart van de ondervraagde studentes maakte 1 of meer van bovengenoemd ongewenst gedrag mee in de afgelopen 2 jaar mee aan haar faculteit. In de van oudsher mannelijke vakgebieden is seksueel ongepast gedrag vaker aan de orde dan in omgevingen waar een betere balans is qua mannen en vrouwen. Belangrijk is dus dat vrouwen zo snel mogelijk doorstoten in de exacte wetenschappen en aan de andere zijde dat er nog veel bewustwording bij mannen moet worden gekweekt. Want het helpt vaak al als je tegen zo’n man zegt: ‘Stel je eens voor dat het je zusje (of je moeder of je vriendin) is die op deze wijze wordt benaderd’.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here