Waar is die heks? En waarom werd ze niet verbrand?

0
134

In Schotland is een grote zoekactie gestart naar de verdwenen schedel van een ‘heks’. Lilias Adie werd begin 18e eeuw beschuldigd van seks met de duivel, maar stierf in de gevangenis nog voor ze op de brandstapel kon worden gelegd. Haar lichaam werd daarom begraven, maar niemand weet waar haar beenderen nu zijn. De zoektocht werd afgelopen weekend nieuw leven ingeblazen tijdens een herdenkingsplechtigheid in de Schotse regio Fife. Daarop werd ook aandacht gevraagd voor het onrecht dat soortgelijke onschuldige vrouwen werd aangedaan in het verleden. Raadslid Kate Stewart hoopt dat het grote publiek kan helpen om de schedel van Lilias te vinden………

Tienduizenden slachtoffers
De heksenvervolging is een inktzwarte bladzijde uit de geschiedenis der mensheid. Ze vond niet, zoals veel mensen denken, in de middeleeuwen plaats, maar voornamelijk in de renaissance. Tussen circa 1450 en 1750 hield het grote delen van Europa in de greep en eiste vele tienduizenden slachtoffers. De schattingen lopen uiteen van 30.000 tot 60.000 geëxecuteerden, waarvan minimaal 80% vrouwen. De meeste van hen waren ouder (meestal rond de 60), zeer arm, alleenstaand en machteloos.

Bovennatuurlijk
Hekserij werd in eerste instantie gezien als het op bovennatuurlijke wijze aandoen van kwaad aan anderen. Rond 1375 werd daar door de hogere klasse aan toegevoegd dat de heksen een pact met de duivel gesloten zouden hebben. Alle goeds kwam van God, alle slechts van de duivel. De meeste van de zogenaamde ‘heksen’ bekenden, nadat ze vreselijk gemarteld waren. Velen stierven al op de pijnbank. Als ze zich na hun ‘bekentenis’ nog even snel ‘bekeerden’, werden ze gewurgd voordat ze verbrand werden en zouden ze nog in de hemel kunnen komen.

Seks met de duivel
Na 1590 werden de heksen er door de hogere klasse ook nog van beschuldigd vrijwillig geslachtsgemeenschap met de duivel te hebben gehad tijdens de heksensabbatten. Daarbij werden de heksen gedwongen om de namen van andere deelnemers aan die sabbatten te noemen. Daardoor ontstonden er op grote schaal procesreeksen en massaprocessen. Ook kinderen, mannen, geestelijken en hoogwaardigheidsbekleders kwamen daarbij op de brandstapel.

Verlichting
Rond 1660 kwam het tot een mentaliteitsverandering. Men werd sceptisch en verwierp het concept van onstoffelijke wezens. Hierdoor liet de elite zijn ideeën over duivelspact en heksensabbat varen. Rechters begonnen heksenprocessen tegen te werken en de wetgeving werd zodanig aangepast dat ze steeds minder tot martelingen en executies leidden. Rond 1720 waren er in Europa haast nergens meer heksenprocessen.

Begraven
De nu gezochte Lilias uit Torryburn werd er in 1704 nog van beschuldigd een heks te zijn. Ze bekende en verklaarde zelfs dat ze seks had gehad met de duivel, maar nog voor ze verbrand kon worden op de brandstapel, stierf ze aan haar verwondingen. Om te voorkomen dat haar ziel zou terugkeren om de levenden te kwellen, werden haar resten begraven onder een grote stenen plaat op het strand.

Wetenschap
In de 19de eeuw werden haar schedel en enkele van haar beenderen door wetenschappers uit het graf gehaald om te bestuderen en tentoon te stellen. De schedel werd voor het laatste gezien en gefotografeerd door de universiteit van St Andrews in de Empire Exhibition in Glasgow in 1938. Daarna verdween ze spoorloos.

Dunne 60sters de klos
Vorig jaar maakten wetenschappers van de universiteit van Dundee een reconstructie van het gezicht van de vrouw, op basis van de laatste foto’s van haar schedel. Het is het enige bekende gezicht van een vrouw die ooit beschuldigd werd van hekserij in Schotland. Ook Lilias zou een vrouw van in de 60 geweest zijn (oud in die tijd), tenger (onder de 50 kilo werd je al snel als heks gezien) en met een slecht gezichtsvermogen. Volgens onderzoekers zou ze zich ook dapper getoond hebben door geen namen prijs te geven van andere zogezegde heksen, toen ze ondervraagd en gefolterd werd.

Rehabilitatie
Volgens Lilias zouden de andere heksen op de sabbat vermomd geweest zijn en ze gaf alleen namen van vrouwen die al ‘gepakt’ waren. Ze bedacht ook steeds nieuwe redenen waarom ze geen andere vrouwen kon identificeren, aldus historica Louise Yeoman. “Ze moet erg slim en inventief geweest zijn.” In juni 2012 werden in Keulen de 38 heksen die er ter dood waren veroordeeld, gerehabiliteerd door de gemeentelijke autoriteiten. De heksenprocessen in de Domstad werden veroordeeld en alle slachtoffers in ere hersteld. Ook de Vlaamse gemeente Nieuwpoort zuiverde op 30 juni 2012 de naam van 15 vrouwen en 2 mannen die daar 360 jaar eerder waren gemarteld en verbrand.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here