Marja Vuijsje zag de boeken van Simone de Beauvoir bij het vuil staan

0
121

Marja Vuijsje kreeg het idee voor haar boek ‘Oude Dozen’ (leuke, op verschillende wijzen op te vatten titel), toen het haar begon op te vallen hoe vaak ze afgedankte feministische boeken in oude dozen langs de weg zag staan, zoals bijvoorbeeld ‘De tweede sekse’ van Simone de Beauvoir en ‘De schaamte voorbij’ van Anja Meulenbelt. Achter dze boekwerken doemt de cultuur op van babyboomer-jongeren die vonden dat alles anders moest. Een groot deel van de naoorlogse generatie wilde af van de braafheid van hun ouders. Ze vormden een tegenbeweging die religie, genderongelijkheid, het kapitalisme en burgerlijkheid aanklaagde………

Werken vanaf 16 jaar
De schrijfster werd in 1955 geboren in de Indische buurt van Amsterdam. “Ik ben op mijn 16e gaan werken. Mijn ouders waren intelligente mensen, die met een scherpe blik naar de wereld keken, maar zonder opleiding, ze hadden alleen lagere school”, aldus Marja in dagblad TROUW. “Mijn vader was bakkersknecht, hij was opgegroeid in de Joodse buurt in Amsterdam. Op aandringen van de meester uit de 6e klas ging ik naar de mulo. Voor mijn ouders was dat heel wat, haast iets als gaan studeren. Daarna ging ik als typiste werken, ook dat gold als een stap omhoog, weg van het echte, zware handwerk.”

Beauvoir is zo waar
Onder meer via werkstudenten op kantoor kwam ze in aanraking met het feminisme. In 1976 heb meldde ze zich bij een femsoc-groep (feministisch socialisten). Marja was aanvankelijk nogal geïmponeerd en was de jongste en de enige werkende jongere. Het eerste boek dat ze lazen was ‘De Tweede Sekse’. Veel van wat ze toen las, is allang de deur uit, maar dit standaardwerk van Simone de Beauvoir niet.

Sociale Academie
Dat deed namelijk veel voor haar zelfvertrouwen. Deels vanwege de inhoud, maar meer nog omdat ze ontdekte dat ze de teksten best begreep. Het was ingewikkeld, maar ook weer niet zo. Terwijl ze Simone de Beauvoir altijd had geassocieerd met chique types uit een intellectueel milieu waar ze als arbeidersmeisje niet bij hoorde. Een paar jaar later ging Marja naar de Sociale Academie. Haar boek ‘Oude dozen’ is een autobiografie en een lees- en sociale geschiedenis ineen.

“Je bent niet als vrouw geboren, je wordt vrouw”

De Tweede Sekse
“Je bent niet als vrouw geboren, je wordt vrouw”, is de bekendste zin uit ‘De Tweede Sekse, het beroemdste boek van filosofe, schrijfster en feministe Simone de Beauvoir (1908-1986). Het verscheen in 1949 en is een vlammend pleidooi voor de verbetering van de positie van vrouwen en voor haar onafhankelijkheid. Beauvoir en haar ‘Tweede Sekse’ werden een belangrijke inspiratiebron voor de tweede feministische golf.

Oerteksten
Tot op de huidige dag geldt het als ‘De Bijbel Der Feministes’. Er wordt dikwijls naar verwezen en in de afgelopen jaren is er duidelijk hernieuwde belangstelling voor deze oertekst van het feminisme. Marja Vuijsje besloot na haar ‘Oude Dozen’ dan ook een boek te schrijven over het boek dat zoveel invloed op haar en haar medestrijdsters had.

Deel 1
Simone de Beauvoir maakt direct komaf met de heersende mythen over vrouwen. Zo is de vrouw altijd afgeschilderd als ‘het passieve’, terwijl de man symbool stond voor ‘het actieve’. Verder zijn maagdelijkheid, moederschap en monogamie altijd instrumenten tot onderdrukking van vrouwen geweest. Vrouwelijke seksualiteit boezemde tegenstrijdige gevoelens in, van begeerte tot angst en minachting.

Deel 2
Daarna gaat het over de ‘geleefde werkelijkheid’. Met de opvoeding van meisjes gaat het al fout. ‘Haar wordt geleerd dat ze moet behagen om te behagen, zichzelf tot object moet maken en dus haar autonomie moet opgeven.’ Meisjes leren dat hun leven draait om het vinden van een goede man. Maar eenmaal gehuwd, worden ze vastgeklonken aan huis en haard. Voor veel vrouwen is het huwelijk een bron van teleurstelling, eenzaamheid en wrok. Ook het moederschap geeft niet de verhoopte vreugde: het is pure zelfopoffering. De Beauvoir gelooft in een andere maatschappij, waarin mannen en vrouwen elkaars gelijke zijn op elk gebied en vrouwen zich echt als autonome mensen beschouwen.

Marja Vuijsje, ‘Oude Dozen’, Atlas Contact, €22,00
Marja Vuijsje, ‘De Kleine Beauvoir’, Atlas Contact, €12,00

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here