Genderneutrale taal is aardiger: wat te denken van xij, xem en xijn?

0
253
Illustratie: transgendernetwerk.nl

Steeds vaker lezen we in krantenberichten over ‘personen’ in plaats van over ‘mannen en vrouwen’. De scheiding der seksen komt in de taal steeds vaker te vervallen. Zo hoor je als je met de NS reist sinds 2017 niet meer ‘dames en heren’ maar ‘beste reizigers’ en kiest Amsterdam voor ‘beste inwoners’. Uiteraard is niet iedereen hier enthousiast over. Immers: verandering stuit altijd op bezwaren. Sommigen noemen het zelfs ‘genderhysterie’. Maar het werkt wel degelijk positief………..

Hon Han Hen
Zweden ging ons voor. Daar hoeft sinds 2015 niet langer gekozen te worden tussen ‘han’ (hij) of ‘hon’ (zij), maar hebben ze het genderneutrale ‘hen’. Dat heeft het land minder masculien gemaakt en toleranter jegens seksuele minderheden, constateerden Amerikaanse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

Tolerantie
Hiermee is volgens de onderzoekers voor het eerst getoond hoeveel effect taal kan hebben op seksegelijkheid en tolerantie jegens homo’s, lesbiennes en transgenders. Woordkeuze kan een samenleving veranderen. “Veranderingen in de samenleving hebben vaak invloed op taal”, aldus Ton den Boon, hoofdredacteur van de ‘Dikke Van Dale’  in dagblad TROUW. “Vroeger was bewindsman bijvoorbeeld de standaardterm. Later kreeg je ook de bewindsvrouw, en nu zie je het woord bewindspersoon opduiken.”

Inclusiviteit
Nieuw taalgebruik kan dus wel degelijk helpen bij het bevorderen van inclusiviteit. Mits die beweging eerst uit de samenleving komt en daarna weerslag vindt in de taal. De betekenis van een woord verandert daarbij vaak eerder dan het woord zelf. Zo worden woorden met mannelijke uitgangen, die eindigen op -er, steeds vaker voor mannen én vrouwen gebruikt, zoals kostwinner en dokter. Er zijn tegenwoordig meer vrouwelijke dokters dan mannelijke en dan krijgt zo’n woord ook een andere lading. En we vinden het al jaren geen probleem om vrouwen ‘meester in de rechten’ te noemen.

Hallo allemaal, wat fijn dat je er bent!
Volgens Vivien Waszink, taalkundige bij het Instituut voor Nederlandse Lexicologie kun je inclusiviteit het beste bevorderen door dingen weg te laten in plaats van toe te voegen. Dus juist niet iemands gender erbij zetten als dit niet belangrijk is. Tevens vindt zij ‘goedemiddag allen’ een prima alternatief voor ‘dames en heren: goedemiddag’. Nou dan heb ik dat liedje van Juf Ank uit ‘De Luizenmoeder’ toch niet voor niks zo vaak in mijn hoofd zitten.

Een alternatief
Omdat wij in het Nederlands nog geen neutrale termen hebben voor hij/zij en voor hem/haar stel ik het volgende voor. Omdat X toch al vaak gebruikt wordt voor ‘neutraal’ kunnen we ons Nederlands daarmee verrijken. Wat is er op tegen om in plaats van te zeggen: ‘Dat is haar of zijn eigen beslissing’ te melden: ‘Dit is xijn beslissing’. Naar analogie hiervan worden hij/zij het onzijdige ‘xij’ en worden hem/haar ‘xem’. En dan ga ik heel manvriendelijk uit van de mannelijke variant. Als 10.000.000 Zweden het kunnen, kunnen wij het ook!

Dit is Q
Ook de spreker zelf hoeft niet persé feminiem dan wel masculien te klinken. Zo is ‘Q’ een digital assistent, die een combinatie vormt van 5 stemmen die neutraal klinkt. Hiermee wordt ook getracht een bijdrage te leveren aan het uitbannen van gender-vooroordelen. “De stem van ‘Q’ voldoet aan de kwaliteiten van bestaande virtuele assistenten: warm, behulpzaam en gezaghebbend. Daardoor is de stem een realistische optie is voor alles met een voice assistant, van thuistechnologie tot openbaar vervoer”, aldus de makers.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here