Nobelprijzen 2019: jonger, vrouwelijker en internationaler

0
160

De Zweedse chemicus en zakenman Alfred Nobel vergaarde een fortuin o.a. met de uitvinding en fabricage van dynamiet, aanvankelijk bedoeld voor de mijnbouw. In 1888 woonde hij in Parijs en las hij in een krant dat hij was overleden (men verwarde Alfred met zijn broer Ludvig, die inderdaad pas gestorven was) en in zijn necrologie werd hij betiteld als de ‘handelaar in de dood’, die dankzij zijn uitvinding van dynamiet rijk werd van het oorlogsleed dat hij de mensheid aandeed. Dat bericht had zo’n invloed op hem dat hij zijn testament veranderde. Zijn nalatenschap moest gebruikt worden voor mensen die wetenschappelijke doorbraken verrichtten, bijzondere literaire werken creëerden of opvallende vredesverrichtingen deden. Komende week worden de laureaten 2019 bekend gemaakt. Mogelijke winnaars zouden dit jaar veelal jong, vrouw en niet-Europees zijn.

Kleine ton
Het bedrag dat aan de prestigieuze prijs vast zit is tegenwoordig 9 miljoen Zweedse kroon (ongeveer €830.000). Winnaars (personen, teams, organisaties) moeten een speech geven om de Nobelprijs in ontvangst te kunnen nemen in Oslo of Stockholm, op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel. De meerderheid van de Nobelprijzen wordt toegekend door Zweedse universitaire commissies en uitgereikt in Stockholm. De Noorse parlementaire Nobelcommissie bepaalt wie de Nobelprijs voor de Vrede krijgt, die wordt uitgereikt in Oslo.

Prestigieus
Die laatste wordt gezien als de meest vooraanstaande in net rijtje. Dit jaar zijn daarvoor 301 kandidaten aangedragen. Het Noorse onderzoeksinstituut PRIO voorspelt dat de 16-jarige klimaatactiviste Greta Thunberg zou kunnen winnen. Zij zou de jongste laureaat ooit zijn. Tot op heden is de Pakistaanse kinderrechtenactiviste Malala Yousafzai de jongste winnaar; zij was 17 jaar toen zij de prijs in 2014 won. 3 jonge, relatief onbekende vredesactivisten zouden ook in aanmerking komen: de Libische Hajer Sharief, de Somalisch-Canadese Ilwad Elman en Nathan Law Kwun-chung uit Hongkong.

Schandaal van vorig haar
De Nobelprijs voor de Literatuur wordt dit jaar 2x uitgereikt, vanwege een schandaal vorig jaar. Jean-Claude Arnault, de echtgenoot van dichteres en academie-lid Katarina Frostenson, was toen verdachte in een #MeToo zaak. Hij zou 18 vrouwen seksueel hebben misbruikt. Dat gebeurde onder meer in gebouwen van de academie. Verschillende leden stapten na de bekendmaking van de beschuldigingen op. Katarina Frostenson vertrok uiteindelijk ook zelf, omdat ze geldbedragen had doorgesluisd naar een vereniging van haar man, die inmiddels een straf van 2 jaar uitzit.

Diversere blik
De Zweedse Academie heeft dit jaar een aantal nieuwe leden aangesteld en ook de criteria voor het toekennen van de Nobelprijs zijn gewijzigd. De academie wil met een bredere blik naar literatuur kijken. “We hadden een meer eurocentrisch perspectief, nu kijken we over de hele wereld”, aldus voorzitter Anders Olsson dit weekend in The Guardian. De academie wil daarnaast nadrukkelijker naar het werk van vrouwelijke auteurs kijken. De Russische Ljoedmila Oelitskaja, de Poolse Olga Tokarczuk en de uit Guadeloupe afkomstige Maryse Condé worden genoemd, net als de Canadese auteur Margaret Atwood, schrijfster van ‘The Handmaid’s Tale’.

Vrouwen
Sinds in 1901 de Nobel Prijzen worden uitgereikt, zijn er van de in totaal 892 winnaars slechts 49 vrouw:

Het schema voor de toekenningen:
Maandag 7 oktober, 11.30 uur: Nobelprijs voor de Geneeskunde
Dinsdag 8 oktober, 11.45 uur: Nobelprijs voor de Natuurkunde
Woensdag 9 oktober, 11.45 uur: Nobelprijs voor de Scheikunde
Donderdag 10 oktober, 13.00 uur: Nobelprijs voor de Literatuur
Vrijdag 11 oktober, 11.00 uur: Nobelprijs voor de Vrede
Maandag 14 oktober, 11.45 uur: Nobelprijs voor de Economie

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here