Zij zegt, hij zegt, ‘Nichts, was uns passiert’: de grens tussen slechte seks en verkrachting

0
114

Plaats: Leipzig. Jaargetijde: begin zomer. Het einde van het semester aan de universiteit en de start van het WK voetbal. Een nachtelijk tuinfeest bij vrienden, waar iedereen te veel drinkt. De volgende dag zegt Anna dat zij verkracht is. Jonas zegt dat het in onderlinge overeenstemming is gebeurd. Zij beweert. Hij beweert. Het gaat steeds slechter met Anna, tot zij op een familiediner opeens in elkaar stort. Na maanden van twijfel en groeiende wanhoop besluit ze uiteindelijk aangifte te doen, maar tot opluchting leidt het niet.

Geloofwaardigheid
In de vriendenkring doen verhalen over een valse beschuldiging door Anna de ronde, maar ook Jonas begint de consequenties te voelen. Hij is gekwetst en verbaasd als hij op een dag uitgesloten wordt van een linkse cultuurclub, waar hij al jaren lid van is, omdat ze niet medeplichtig willen zijn aan een mogelijk geval van ‘rape culture’. De geloofwaardigheid van Jonas én van Anna staat op het spel.

Hij zei, zij zei
Hun perspectieven staan tegenover elkaar, zoals 2 voetbalelftallen. Jonas meent dat ‘het’ in onderlinge overeenstemming gebeurde, hij had immers een condoom gebruikt. Anna meent dat het onvrijwillige seks was geweest. Ook de omgeving reageert verdeeld. En de aangifte is pijnlijk. ‘U ziet wat ervan komt’, reageert de agent van dienst als Anna vertelt dat er nogal wat alcohol in het spel was.

Lezer is 3e partij
Zonder te oordelen zet de Duitse auteur Bettina Wilpert in haar debuutboek ‘Nichts, was uns passiert’ de beide perspectieven tegenover elkaar. Zo wordt de lezer als luisterende derde onderdeel van het verhaal, en moet zo tot een eigen conclusie komen. Een verhaal dat laat zien welke invloed een vermeende verkrachting heeft op slachtoffer, dader en hun omgeving en hoe de maatschappij omgaat met seksueel geweld.

Team Jelle, team Gijs
Het thema is in Nederland herkenbaar vanwege de zaak Jelle Brandt Corstius vs Gijs van Dam, die bij het ontvlammen van de #MeToo beweging in Nederland de media regeerde. Want dat ‘het’ is gebeurd is wel duidelijk, maar ‘de waarheid’ kent diverse interpretaties. Wat betekent het, als vrienden niet kunnen geloven dat hij tot verkrachten in staat is en dat ze weten dat die ander nooit liegt?

Grapperhaus
Aan het eind van het boek gaat het ook over de wettelijke kant van seksueel geweld. ‘Of nee zeggen voldoende is, of dat je je ook fysiek moest verzetten om te voldoen aan de juridische eisen van verkrachting’. Dat laatste geldt in Nederland ook, maar er is inmiddels het wetsvoorstel van Fred Grapperhaus waarin dit mogelijk vervalt. Door strafbaarstellingen ‘seks tegen de wil’ en ‘seksuele intimidatie’, wil de minister van Justitie de drempel om officieel aangifte te doen verlagen.

Grens
Het boek is inmiddels een bestseller bij onze oosterburen, er is al een theaterstuk van gemaakt, het wordt verfilmd, schrijfster Bettina Wilpert won de Aspekte Literatuurpreis 2018 en vertalingen verschijnen wereldwijd, zo ook in Nederland, onder de titel ‘Wat ons overkomt’. “Meer dan terecht”, vindt juriste, schrijfster en Duitse literatuurkenner Britta Böhler. “Het verhaal verkent de grens tussen slechte seks en verkrachting. Het is geen makkelijk onderwerp, maar zeker belangrijk en in dit boek worden zoveel kanten van het verhaal belicht dat het aanzet tot verder denken.”

Bettina Wilpert, ‘Nichts, was uns passiert’, Verbrecher Verlag 2018, Nederlandse vertaling van Marcel Misset: ‘Wat ons overkomt’, Cossee Uitgeverij, mei 2019, €21,-

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here