Lekker helemaal niet zen: gooi je woede er af en toe eens flink uit!

0
258

Woede is een emotie die in onze cultuurgeschiedenis stereotypisch aan mannen wordt toegeschreven. Vrouwen uiten zich door tranen. Van verdriet, zo wordt het vertaald. Dat dit ook weleens van onderliggende boosheid is, wordt vaak vergeten. Toen de Amerikaanse Soraya Chemaly 14 jaar oud was, was ze voor het eerst getuige van een vrouw die haar opgekropte woede de loop liet. Het was haar eigen moeder. Vanaf het balkon smeet die haar kostbare en zorgvuldig bewaarde bruiloftsservies stuk voor stuk als frisbees de lucht in, om ze kapot te horen vallen. Zodra ze doorhad dat haar dochter toekeek, liep ze kalm naar binnen en deed alsof er niets was gebeurd.

Genoeg redenen 
In de jaren daarna merkte Soraya Chemaly dat de meeste boze vrouwen op dezelfde manier met hun woede omgaan: ze kanaliseren het stilletjes, of helemaal niet. En het viel haar op dat hun woede vooral voortkomt uit frustratie over het onrecht dat hen is aangedaan en ze hebben er alle reden toe. Ze worden onderbetaald, tegengewerkt, gekleineerd en raken overwerkt. Assertieve vrouwen worden weggezet als krengen, expressieve vrouwen als emotioneel. Heeft een vrouw een mening, dan kan ze die beter voor zich houden. En als een vrouw daadkracht toont, moet ze er vooral wel bij blijven glimlachen.

Tijd om te (ont)vlammen
Bijna 40 jaar verder besluit Soraya Chemaly (52), die haar eigen portie boosheid inmiddels ook had ervaren, zich te verdiepen vrouwenwoede. En in de kromme beeldvorming daaromtrent. Dat heeft nu geresulteerd in het boek ‘Fonkelend van woede’, een dikke pil waarin ze onrecht jegens vrouwen (seksuele intimidatie, ongelijkheid op de arbeidsmarkt, beeldvorming in de media) en de woede die dat doet ontvlammen, minutieus analyseert. ‘Rage becomes her’ is reeds een bestseller in de VS en is sinds deze zomer ook in het Nederlands op de markt.

En het helpt
Vrouwen zijn even vaak boos als mannen, maar er zijn grote verschillen in hoe zij daarmee omgaan en hoe anderen erop reageren. Veel vrouwen onderdrukken hun boosheid, met soms grote nadelige psychische en fysieke gevolgen. Maar, stelt Soraya in haar vlammende TedTalk en in haar boek: boosheid is een krachtig middel tot verandering. Elke feministe kan er dus wel een portie van gebruiken. De auteur analyseert thema’s als eigenwaarde, pijn, zorg, angst, stilte, ontkenning, gender en diversiteit en legt uit waarom het bevrijdend is boosheid als kracht te onderkennen en ernaar te handelen.

Dubbele standaard
Maaike Meijer, emeritus hoogleraar genderstudies aan de Universiteit van Maastricht legt bij RTL Nieuws uit dat er qua boosheid met 2 maten gemeten wordt. “Bij mannen wordt woede betrokken op de zaak waar hij het over heeft, bij vrouwen wordt het teruggespeeld naar haar als persoon. Wat denk je wel? Wat is er met je aan de hand? Dat kun je niet doen!” Als je als vrouw echt boos wordt, moet je volgens Meijer op je tellen passen. “Voor je het weet ontstaat er een beeldvorming over jou waar je nooit meer van afkomt. Zeker in werksituaties moet je proberen niet te emotioneel te worden. Mannen komen daar wel gewoon mee weg.”

Boze vrouw is bedreigend
Boosheid bedreigt de vermeende superioriteit volgens Maaike meijer. “Boze vrouwen kijken niet tegen hen op en halen hen uit hun comfortzone. Mannen krijgen op dat moment niet het respect waar ze in feite afhankelijk van zijn.” Vrouwen hebben geen recht op boosheid, is volgens haar de gedachte. “Mannelijke boosheid wordt veel meer aanvaard en geaccepteerd als iets wat nodig is en terecht is.” Ze wijst op de niet bepaald vleiende woorden waarmee een boze vrouw dikwijls wordt aangeduid in het Nederlands: viswijf, haaibaai, kenau, feeks. “Vrouwen die boos worden, zijn geen populaire figuren”, constateert ze. Is het erg dat de boze vrouw zo in het verdomhoekje zit? Meijer vindt van wel. “Het is oneerlijk en ongelijk.”

Van elkaar leren
Korte lontjes zijn niet bepaald benijdenswaardig, maar op andere gebieden kunnen vrouwen een voorbeeld aan mannen nemen, volgens maaike Meijer. “Mannen zijn efficiënt, doelgericht, roddelen heel weinig en zitten niet eindeloos in elkaars psyche te graven. Als ze een conflict hebben dan spreken ze het uit en drinken ze een biertje. Ze zijn vaak praktisch, pragmatisch, halen niet te veel ouwe koeien uit de sloot. Dat zijn interessante vaardigheden waar wij vrouwen dan weer van kunnen leren.”

Beter voor iedereen
Tijd voor verandering dus. De wereldwijde opkomst van de #MeToo-beweging; de ophef rond de woede-uitbarsting van Serena Williams tijdens de tennisfinale van de US Open; maar ook de fictieve vrouwelijke woede in de hitserie ‘Killing Eve’: boze vrouwen zijn zichtbaarder dan ooit. Het heeft lang geduurd: maar daarmee wordt de vrouwelijke woede eindelijk gekend. Beter voor haar, maar ook voor hem.

Soraya Chemaly: ‘Fonkelend van woede’, Nederlandse vertaling Patricia Piolon, Uitgeverij De Geus, € 23,99.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here