Eigen baas worden moet je niet doen, omdat het ‘handig’ is

Werken wanneer je wilt, even een wasje draaien, geen verantwoording meer afleggen aan een baas. Geen wonder dat je baan opzeggen en voor jezelf beginnen voor 45% van de Europese werknemers vanwege die flexibiliteit en vrijheid aantrekkelijk lijkt. Van de totale Nederlandse beroepsbevolking is bijna 17% zelfstandig ondernemer.

Kortom: ondernemerschap lijkt een prachtige oplossing voor een betere balans tussen werk en privé. Maar dit is niet per definitie zo. De ervaringen verschillen per type zelfstandig ondernemer. Dat blijkt uit het proefschrift ‘Busyness around the Business – A cross-national comparative research of the work-life balance of self-employed workers’ van bestuurskundige Anne Annink, waar ze afgelopen vrijdag op promoveerde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Meer autonomie en flexibiliteit wegen niet altijd op tegen de onzekerheid. Bovendien is er over het algemeen een hogere werkdruk, meer financiële zorgen en minder steun van collega’s en de nationale overheid. Een betere werk-privé balans is dus niet vanzelfsprekend. De ene kan erg tevreden zijn met zijn of haar werk-privé balans, terwijl de andere bijna een burn-out heeft.

Anne Annink zocht uit hoed dat komt. Daarvoor vergeleek ze ondersteunend overheidsbeleid in alle Europese landen, analyseerde ze internationale survey data en interviewde ze zelfstandige professionals zoals tekstschrijvers, architecten, designers en consultants in Nederland, Zweden en Spanje. Zij zijn over het algemeen tevredener met hun werk-privé balans en hun welzijn dan werknemers. Maar tegelijkertijd ervaren ze ook meer conflict in de verhouding tussen werk en gezin.

Kenmerken van het werk en de onderneming zijn daarbij van invloed. Zo zijn ondernemers met een klantgericht bedrijf minder tevreden. Last-minute opdrachten, onrealistische verwachtingen van de klant en het gevoel hem of haar te allen tijde tevreden te moeten stellen kunnen de werk-privé balans belemmeren. Daarnaast is de motivatie om eigen baas te worden belangrijk. Degenen die starten omdat ze kansen zien zijn tevredener dan degenen die noodgedwongen zelfstandig werden.

Hoe makkelijker het is om een bedrijf te runnen in een land, hoe hoger die tevredenheid. Ook het terug kunnen vallen op een uitkering draagt bij aan het welzijn. Verder telt de economische situatie: in Spanje leiden onzekerheid over voldoende werk en de negatieve verwachtingen van de arbeidsmarkt ertoe dat veel zelfstandigen van midden 30 weer bij hun ouders wonen en het stichten van een gezin nog even uitstellen. Culturele aspecten, zoals een sterke familieband kunnen het gevoel van balans vergroten, maar ook verkleinen. Denk bij dat laatste aan familieverplichtingen.

In landen met meer gendergelijkheid is de tevredenheid juist minder. Vrouwelijke en mannelijke ondernemers hebben daar vaak het gevoel dat ze én een goede ondernemer én kostwinner én een goede ouder moeten zijn. Dat geeft stress op alle vlakken.

Om de werk-privé balans van zelfstandigen te verbeteren stelt de promovenda voor dat de overheid ondernemen gemakkelijker maakt. Het beginnen van een bedrijf, aanvragen van een vergunning, het krijgen van financiering, belastingen: het kan allemaal eenvoudiger. Voorts raadt ze aan om verlof en kinderopvang flexibeler te maken. Tenslotte is er volgens Annink tevens een rol voor de zelfstandig ondernemers zelf: nadenken over de vraag of je wel écht eigen baas wilt zijn, de eigen werkomstandigheden in lijn brengen met het privéleven en het aannemen van praktische en emotionele steun.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *